De platform paradox: Hoe standaardisatie de weg vrij maakt voor innovatie

Het verschil tussen lineaire oplossingen en een platformorganisatie

"There is something about Mary ... I mean...platforms."

Een organisatie die een traditioneel lineair model volgt, bouwt en beheert voor elke specifieke nood een eigen, op zichzelf staande oplossing. Om meer klanten te bedienen of de kwaliteit te verhogen, moet er telkens opnieuw worden geïnvesteerd in extra middelen, specifieke kennis en uitvoering. Deze vorm van groei leidt vaak tot hogere operationele kosten en een versnippering van middelen omdat elke nieuwe oplossing werk in isolatie vereist.  

Op gebied van IT betekent het toepassen van een lineair model dat voor elke specifieke behoefte een eigen, vaak gesloten systeem wordt gebouwd en beheerd. Om de capaciteit van het systeem te verhogen of meer eindgebruikers te bedienen, moet er telkens opnieuw worden geïnvesteerd in infrastructuur, onderhoud en uitbreidingen per systeem. Dit leidt dan op termijn onvermijdelijk tot hogere beheerskosten en technologische versnippering

Een platformorganisatie werkt fundamenteel anders. In plaats van voor elke nieuwe nood een volledige oplossing vanaf nul te maken, biedt het een platform een fundament van herbruikbare bouwstenen en gedeelde faciliteiten aan. Hierdoor hoeft het wiel niet telkens opnieuw te worden uitgevonden. De focus verschuift van het leveren van het eindproduct naar het optimaliseren van de centrale basisfuncties in het platform waar de gehele organisatie of het hele ecosysteem van profiteert. 

Of met andere woorden: in een lineair model groeit men door méér te doen (en meer uit te geven) in een platform model groeit men door anderen in staat te stellen méér te doen op basis van wat er is. Een platform aanpak draait dus om de organisatie van een ecosysteem. Het platform creëert waarde door aanbieders en gebruikers met elkaar te verbinden. Het platform faciliteert en stelt de regels vast.

Platformdenken is geen nieuw concept: Van Romeinse wegen naar IT

"Something old, something borrowed, nothing new."

Het Romeinse wegennetwerk is misschien wel het meest iconische historische voorbeeld van een platformmodel avant la lettre. Het Romeinse Rijk bouwde een wegennetwerk van maar liefst 80.000 kilometer, niet alleen om zelf van punt A naar B te reizen, maar ook om een open ecosysteem te faciliteren. Rondom deze wegen ontstonden duizenden kleine bedrijven (herbergen, smeden, gidsen) die hun diensten aanboden aan de reizigers op het netwerk. Rome verkocht geen goederen op de weg, maar faciliteerde de beweging ervan. Dit bracht een markt teweeg die zich verspreidde over heel Europa en de frictie tussen de deelnemers in deze markt sterk reduceerde. Al was dat laatste misschien niet altijd even vrijwillig.

De 4 belangrijkste eigenschappen van een digitaal platform

"One for all, and all on one."

In de meeste definities over een platform vind je dan ook terug dat een platform een versterker is: een platform creëert iets groter dan de som van de onderdelen ervan. Dit verklaart nu net waarom platformen zo populair zijn. Een goed platform heeft dan ook volgende eigenschappen:

• Platformen faciliteren

  Platformen genereren waarde door deelnemers te laten profiteren van de aanwezigheid van anderen. Die deelnemers kunnen kopers en verkopers op een marktplaats zijn, die respectievelijk toegang krijgen tot een breder aanbod aan goederen of potentiële klanten, en daardoor gemakkelijker en veiliger transacties kunnen doen (denk aan een AppStore). Het kunnen ook gebruikers zijn van gemeenschappelijke technologieplatforms, zoals cloud computing, wat experimenteren aanmoedigt via een model van pay by use.
  
  

• Platformen verlagen de drempel

  Succesvolle platformen maken het voor deelnemers eenvoudig om aan te sluiten dankzij lage instapdrempels. Moderne e-commerceplatforms stellen onafhankelijke verkopers bijvoorbeeld in staat om met veel minder frictie toe te treden dan wanneer zij zouden proberen te leveren aan een grote keten. Op dezelfde manier hebben gebruikers voor slechts enkele centen per uur toegang krijgen tot state-of-the-art clouddiensten.
  
  

• Platformen versnellen

  Zowel IT-platformen als marktplaatsen nemen algemene maar arbeidsintensieve taken uit handen (het zogenaamde “heavy lifting"). Door dit werk weg te nemen, stellen platformen hun gebruikers in staat om zich volledig te focussen op innovatie en hun onderscheidend vermogen bij bijvoorbeeld het ontwikkelen van een applicatie.
  
  

• Platformen beperken niet

  Standaardisatie van software in IT is niets nieuws. Vaak viel men hier in het verleden echter terug op een "my way or the highway"-aanpak: gebruikers profiteren van minder frictie, maar alleen als zij zich strikt aan het vooropgestelde kader houden. De beheerder van de standaarden bepaalt wat wel of niet kan. Platformen daarentegen versnellen zonder te beperken. Zo stellen cloudplatformen bijvoorbeeld gebruikers in staat om vrijwel alles boven op hun infrastructuur te bouwen.

Standaardisatie als fundament voor continue digitale innovatie

 " This is not the end. It is not even the beginning of the end. But it is, perhaps, the end of the beginning."

Traditioneel werd standaardisatie in IT gezien als het tegenovergestelde van innovatie: als we alles hetzelfde maken, kan niemand nog iets unieks bouwen. Een goed opgezet IT-platform doorbreekt deze paradox door standaardisatie enkel te zien op het niveau van alles wat ondersteunend is zoals bijvoorbeeld infrastructuur, security en data-uitwisseling. Hierdoor ontstaat er ruimte voor innovatie bovenop het platform. Ruimte die voorheen onmogelijk was. Het maakt een einde aan de frictie tussen standaardisatie en innovatie. Paradoxaal gezien is een platform zo net een uitstekende manier om innovatie betaalbaar en schaalbaar te houden.

Een platform wordt zo dan ook de motor van een ecosysteem, geen eenmalig product. Een ecosysteem dat voortdurend in beweging is.